Bài Tập Các Phương Châm Về Hội Thoại (Tiếp Theo) - Ngữ Văn 9

Các phương châm hội thoại giúp lời nói trở nên rõ ràng, lịch sự và phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Tuy nhiên, trong một số tình huống, người nói có thể không tuân thủ đầy đủ các phương châm vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Để hiểu rõ hơn kiến thức này, hãy cùng The TutorX ôn tập lý thuyết và tham khảo hướng dẫn giải bài tập các phương châm về hội thoại tiếp theo dưới đây.

Kiến Thức Cần Nhớ Về Các Phương Châm Hội Thoại

Việc vận dụng các phương châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của từng tình huống giao tiếp. Khi nói chuyện, chúng ta cần cân nhắc các yếu tố như: Nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? Nói để làm gì?

Trong thực tế, việc không tuân thủ các phương châm hội thoại có thể xuất phát từ một số nguyên nhân sau:

• Người nói vô ý, vụng về hoặc thiếu văn hóa giao tiếp.
• Người nói phải ưu tiên một phương châm hội thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn.
• Người nói muốn tạo sự chú ý, giúp người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý nhất định.

Soạn Bài Các Phương Châm Về Hội Thoại Tiếp Theo

Quan Hệ Giữa Phương Châm Hội Thoại Với Tình Huống Giao Tiếp

Trong câu chuyện “Chào hỏi”, chàng rể đã tuân thủ phương châm lịch sự khi chủ động hỏi thăm người đang làm việc trên cây. Tuy nhiên, cách hỏi thăm này lại không phù hợp với hoàn cảnh, gây phiền toái và có thể làm ảnh hưởng đến sự an toàn của người khác khi đang lao động nặng nhọc.

Bài học rút ra: Khi giao tiếp, cần chú ý đến các yếu tố sau để lựa chọn cách nói phù hợp:

• Đối tượng giao tiếp: Nói với ai?
• Hoàn cảnh giao tiếp: Nói ở đâu, nói khi nào?
• Mục đích giao tiếp: Nói để làm gì?
• Cách thức giao tiếp: Nói như thế nào?

Khám phá: Địa Chỉ Gia sư Văn lớp 9 Uy Tín

Những Trường Hợp Không Tuân Thủ Phương Châm Hội Thoại

Bài 1. Trong những tình huống đã học, chỉ có tình huống trong truyện “Người ăn xin” là tuân thủ phương châm lịch sự. Các tình huống còn lại đều có sự vi phạm hoặc không tuân thủ một phương châm hội thoại nhất định.

Bài 2.

Câu trả lời của Ba không cung cấp đầy đủ thông tin mà An mong muốn. Vì vậy, Ba đã không tuân thủ phương châm về lượng.

Ba không biết chính xác năm chế tạo chiếc máy bay đầu tiên nên không thể đưa ra câu trả lời cụ thể. Việc trả lời thiếu thông tin giúp Ba tránh vi phạm phương châm về chất do không muốn nói điều mình chưa biết chắc chắn.

Bài 3.

Khi bác sĩ thông báo tình trạng sức khỏe cho người mắc bệnh nan y, phương châm về chất có thể không được tuân thủ hoàn toàn. Trong một số trường hợp, bác sĩ lựa chọn cách diễn đạt nhẹ nhàng hoặc động viên để người bệnh giữ tinh thần lạc quan, an tâm điều trị.

Một số tình huống khác có thể kể đến như:

Các chiến sĩ hoạt động bí mật không tiết lộ thông tin về nhiệm vụ.

Người nắm giữ thông tin mật của quốc gia, quân đội không cung cấp thông tin cho người không có thẩm quyền.

Người nói giữ kín thông tin cá nhân hoặc bí mật của người khác để bảo vệ quyền riêng tư.

Bài 4.

Xét về nghĩa tường minh, câu nói “Tiền bạc chỉ là tiền bạc” không cung cấp thêm thông tin mới cho người nghe. Tuy nhiên, xét về hàm ý, câu nói muốn nhấn mạnh rằng tiền bạc không phải là tất cả, con người còn có nhiều giá trị quan trọng khác trong cuộc sống.

Luyện Tập Các Phương Châm Về Hội Thoại Tiếp Theo

Bài 1.

Câu trả lời của ông bố trong tình huống này không tuân thủ phương châm cách thức.

Cụ thể, câu nói “Quả bóng nằm ngay dưới cuốn ‘Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao’ kia kìa” có cách diễn đạt mơ hồ, khó hiểu đối với một đứa trẻ mới 5 tuổi. Ông bố chưa lựa chọn cách nói phù hợp với độ tuổi và khả năng tiếp nhận thông tin của người nghe.

Bài 2.

Thái độ bất hòa cùng những lời nói nặng nề như “không phải để hỏi thăm”, “trò chuyện gì với ông” của các nhân vật Chân, Tay, Tai, Mắt đã vi phạm phương châm lịch sự.

Xét trong nội dung truyện “Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng”, sự giận dữ và cách nói thiếu tôn trọng của các nhân vật là không có căn cứ. Thay vì trao đổi và tìm hiểu nguyên nhân, họ đã vội vàng trách móc Miệng, dẫn đến mâu thuẫn không đáng có.

Qua đó, câu chuyện nhắc nhở mỗi người cần giữ thái độ hòa nhã, tôn trọng người đối thoại và lựa chọn lời nói phù hợp trong giao tiếp.

Bài tập các phương châm về hội thoại tiếp theo giúp học sinh hiểu rõ mối quan hệ giữa nguyên tắc giao tiếp và tình huống thực tế. Qua các ví dụ, bạn có thể nhận biết nguyên nhân vi phạm phương châm hội thoại, đồng thời rèn luyện cách diễn đạt phù hợp, lịch sự và hiệu quả hơn. Hãy ôn tập lý thuyết kết hợp làm bài tập để ghi nhớ kiến thức tốt hơn.

Xem thêm: Soạn bài quan âm thị kính