Nam Châm Cùng Cực Hút Hay Đẩy? Tính Chất Cơ Bản Của Nam Châm

Nam châm là một trong những nội dung mở đầu quan trọng của chương Từ học trong Vật lý. Tuy nhiên, không ít học sinh vẫn băn khoăn trước câu hỏi quen thuộc: nam châm cùng cực hút hay đẩy? Bài viết dưới đây trung tâm gia sư The TutorX sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất tương tác của nam châm, và có bài tập vận dụng minh họa cụ thể.

Nam châm cùng cực hút hay đẩy?

Nam châm cùng cực thì đẩy nhau, không hút nhau.

Mỗi nam châm luôn có hai cực:

• Cực Bắc (N)
• Cực Nam (S)

Khi đưa hai nam châm lại gần nhau, hiện tượng xảy ra phụ thuộc vào loại cực tiếp xúc:

• Hai cực cùng tên (Bắc – Bắc hoặc Nam – Nam) sẽ đẩy nhau
• Hai cực khác tên (Bắc – Nam) sẽ hút nhau

Đây là tính chất cơ bản và bất biến của nam châm, đúng trong mọi trường hợp, không phụ thuộc vào hình dạng hay kích thước của nam châm.

Trong các đề bài Vật lý, câu hỏi “nam châm cùng cực hút hay đẩy?” thường xuất hiện để kiểm tra khả năng ghi nhớ và hiểu bản chất của học sinh. Đáp án đúng luôn là đẩy nhau.

Vì sao nam châm cùng cực lại đẩy nhau?

Để giải thích vì sao nam châm cùng cực lại đẩy nhau, ta cần xét đến khái niệm từ trường.

Mỗi nam châm đều tạo ra một từ trường xung quanh nó. Từ trường này được biểu diễn bằng các đường sức từ, có đặc điểm:

• Đường sức từ đi ra từ cực Bắc
• Đường sức từ đi vào cực Nam
• Các đường sức từ không bao giờ cắt nhau

Khi hai nam châm cùng cực đặt gần nhau:

• Các đường sức từ ở hai cực cùng tên có cùng chiều
• Các đường sức từ không thể nối tiếp hay hòa nhập vào nhau
• Sự “xung đột” này tạo ra lực đẩy từ

Lực đẩy từ khiến hai nam châm có xu hướng tách xa nhau, tạo nên hiện tượng đẩy mà ta quan sát được trong thực tế.

Ngược lại, khi hai cực khác tên lại gần nhau, các đường sức từ nối tiếp liền mạch, từ đó sinh ra lực hút từ.

Quy tắc tương tác giữa các cực của nam châm

Từ các thí nghiệm và quan sát thực tế, ta rút ra quy tắc tương tác giữa các cực của nam châm:

"Các cực cùng tên thì đẩy nhau, các cực khác tên thì hút nhau."

Quy tắc này áp dụng cho:

• Nam châm thẳng
• Nam châm chữ U
• Kim nam châm
• La bàn và các thiết bị sử dụng từ tính

>>> Xem thêm: Trung tâm gia sư gỏi uy tín dạy kèm tại nhà

Bài tập vận dụng về nam châm cùng cực (có lời giải)

Bài tập 1

Hai thanh nam châm được đưa lại gần nhau, thấy chúng đẩy nhau. Hỏi hai đầu đưa lại gần là cực gì?

Lời giải:
Hiện tượng đẩy nhau chỉ xảy ra khi hai nam châm có các cực cùng tên.
Vì vậy, hai đầu đưa lại gần là hai cực cùng cực (cùng Bắc hoặc cùng Nam).

Đáp án: Hai cực cùng tên.

Bài tập 2

Một đầu A của nam châm hút đầu B của một nam châm khác. Biết đầu A là cực Bắc. Xác định cực của đầu B.

Lời giải:
Theo quy tắc tương tác của nam châm:

Khác cực thì hút nhau

A là cực Bắc nên B phải là cực Nam

Đáp án: Đầu B là cực Nam.

Bài tập 3

Chọn phát biểu đúng:

A. Nam châm cùng cực hút nhau
B. Nam châm khác cực đẩy nhau
C. Nam châm cùng cực đẩy nhau
D. Nam châm không có từ trường

Lời giải:
Chỉ có phát biểu C. Nam châm cùng cực đẩy nhau là đúng.

Đáp án: C

Qua bài viết, có thể khẳng định rõ rằng nam châm cùng cực thì đẩy nhau, khác cực thì hút nhau – đây là tính chất cơ bản và quan trọng nhất của nam châm. Hiện tượng này xuất phát từ sự tương tác giữa các từ trường xung quanh nam châm và được kiểm chứng qua nhiều thí nghiệm thực tế. Việc nắm vững quy tắc cùng cực đẩy – khác cực hút không chỉ giúp học sinh hiểu đúng bản chất hiện tượng vật lý mà còn hỗ trợ giải nhanh, chính xác các bài tập liên quan đến nam châm và từ trường trong chương trình học.

>>> Xem thêm : Gia sư lý lớp 12 dạy kèm tại nhà